O‘rtacha qiyinchilik darajasi • ikki konturli zanjir • animatsiya • grafik • avtomatik hisob
Masala sharti
Ikki konturli tarmoqlangan elektr zanjirida chap tarmoqda
E₁ EYuK manbai va R₁ qarshilik, o‘ng tarmoqda
E₂ EYuK manbai va R₂ qarshilik, umumiy o‘rta
tarmoqda esa R₃ qarshilik mavjud.
Kirxgofning I va II qoidalaridan foydalanib
I₁, I₂ va I₃ tok kuchlarini aniqlang.
Tugundagi toklar balansini va har ikkala konturdagi
kuchlanishlar balansini tekshiring.
1. Berilgan parametrlar
12 V
6 V
4.0 Ω
6.0 Ω
5.0 Ω
Parametrlar o‘zgartirilganda toklar, formulalar, chizma va grafik avtomatik yangilanadi.
2. Virtual elektr zanjiri
manbaqarshiliktok tashuvchilaritok yo‘nalishi
3. Formulalar ketma-ketligi
1-qadam. Kirxgofning I qoidasi
I₁ + I₂ = I₃
Nazariy izoh: tugunga kirayotgan toklar yig‘indisi tugundan chiqayotgan toklar yig‘indisiga teng.
Bu elektr zaryadining saqlanish qonuniga asoslanadi.
2-qadam. Chap kontur uchun Kirxgofning II qoidasi
E₁ = I₁R₁ + I₃R₃
Nazariy izoh: yopiq kontur bo‘ylab EYuK lar algebraik yig‘indisi qarshiliklardagi
kuchlanish tushuvlari algebraik yig‘indisiga teng.
3-qadam. O‘ng kontur uchun Kirxgofning II qoidasi
E₂ = I₂R₂ + I₃R₃
Nazariy izoh: R₃ ikkala kontur uchun umumiy qarshilik bo‘lgani sababli undagi I₃R₃
kuchlanish tushuvi har ikki kontur tenglamasiga kiradi.
4-qadam. I₃ = I₁ + I₂ ni tenglamalarga qo‘yish
Nazariy izoh: tugun tenglamasidan foydalanib uchta noma’lum o‘rniga ikki noma’lumli
chiziqli tenglamalar sistemasi hosil qilinadi.
5-qadam. I₁ ni hisoblash
Nazariy izoh: hosil bo‘lgan ikki noma’lumli tenglamalar sistemasini determinant
yoki algebraik almashtirish usuli bilan yechish mumkin.
6-qadam. I₂ va I₃ ni hisoblash
Nazariy izoh: I₁ va I₂ topilgach, I₃ tugun qoidasi orqali aniqlanadi.
Agar tok qiymati manfiy chiqsa, haqiqiy tok tanlangan yo‘nalishga teskari oqadi.
7-qadam. Natijalarni tekshirish
Nazariy izoh: to‘g‘ri yechim bir vaqtning o‘zida tugundagi toklar balansini
va ikkala konturdagi energiya balansini qanoatlantirishi kerak.
4. Toklarning R₃ ga bog‘lanish grafigi
Grafikda E₁, E₂, R₁ va R₂ o‘zgarmaganda R₃ ning o‘zgarishi bilan I₁, I₂ va I₃ toklarining
qanday o‘zgarishi ko‘rsatiladi.
5. Yakuniy natija
Chap tarmoq toki:
I₁ = A
O‘ng tarmoq toki:
I₂ = A
Umumiy tarmoq toki:
I₃ = A
R₃ qarshilikdagi kuchlanish:
U₃ = I₃R₃ = V